ظرف آلومینیومی یا پلاستیکی؟ مقایسهٔ واقعی برای رستوران، کترینگ و نذری
سؤال «آلومینیومی بهتر است یا پلاستیکی» جواب یککلمهای ندارد، چون «پلاستیکی» در بازار ظروف یکبار مصرف دستکم سه جنس متفاوت است که رفتارشان با غذای داغ هیچ شباهتی به هم ندارد. جواب کوتاه این است: برای کباب و پلو و هر غذایی که ممکن است در فر گرم شود آلومینیوم برنده است، برای آش و سوپ و غذای آبکی ظرف پلاستیکی دربکلیکی، و برای غذای داغ و چرب یونولیت انتخاب خوبی نیست.
اول بدانید کدام پلاستیک
کد بازیافت داخل مثلث کف ظرف جنسش را میگوید:
- پلیپروپیلن (PP، کد ۵): معمولاً مات یا نیمهشفاف با درب کلیکی. گرمای غذای داغ را تحمل میکند و اگر نشان مایکروویو داشته باشد، در مایکروویو هم میرود. در فر نه.
- پت (PET، کد ۱): شفاف و براق؛ برای سالاد، دسر، میوه و غذای سرد. برای غذای داغ ساخته نشده است.
- پلیاستایرن و یونولیت (PS، کد ۶): ظرفهای سفید اسفنجی دربدار و ظرفهای شفاف شکننده. سبک و ارزان، و یونولیت عایق خیلی خوبی است.
- آلومینیوم: ظرف فویلی با درب مقوایی، فویلی یا پلاستیکی.
مقایسه، معیار به معیار
فر و گرم کردن دوباره
فقط آلومینیوم. ظرف PP در فر تغییر شکل میدهد و یونولیت ذوب میشود. اگر مشتری یا مهمان قرار است غذا را در فر گرم کند، یا خودتان غذا را از قبل میپزید و در محل گرم میکنید، بحث همینجا تمام است.
مایکروویو
PP با نشان مایکروویو برنده است. ظرف آلومینیومی فقط وقتی در مایکروویو میرود که دفترچهٔ دستگاه صراحتاً اجازه داده باشد، و یونولیت را برای مایکروویو توصیه نمیکنیم. برای غذای اداری که ظهر در مایکروویو گرم میشود، PP انتخاب طبیعی است.
نشت مایعات
PP با درب کلیکی بهترین است. درب مقوایی ظرف آلومینیومی آببند نیست و آب خورش یا آش به مرور مقوا را خیس و شل میکند؛ ظرف یونولیتی لولایی هم در مسیر پرتکان نشت میکند.
گرم ماندن در مسیر
اینجا یونولیت برنده است، چون واقعاً عایق است. PP و آلومینیوم هر دو گرما را از دست میدهند و هر دو به کیف یا جعبهٔ عایق نیاز دارند. آلومینیوم با درب تاخورده و سطح براقش کمی بهتر از PP عمل میکند، ولی عایق نیست؛ جزئیاتش را در ظرف آلومینیومی و غذای گرم نوشتهایم.
غذای ترش و شور
PP و PET با اسید و نمک واکنش نمیدهند. ظرف آلومینیومی بیروکش برای غذای ترش یا شوری که ساعتها در آن گرم بماند انتخاب مناسبی نیست؛ ظرف روکشدار این مشکل را ندارد. توضیح کامل در آیا ظروف آلومینیومی برای غذا بیخطرند؟.
غذای داغ و چرب
آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان (IARC) در سال ۲۰۱۸ استایرن، مادهٔ سازندهٔ پلیاستایرن، را در گروه «احتمالاً سرطانزا برای انسان» گذاشت. این طبقهبندی دربارهٔ خود ماده است، نه مقدار مشخصی که از یک ظرف وارد غذا میشود؛ ولی مهاجرت استایرن از ظرف با غذای داغ و چرب بیشتر میشود. PP و آلومینیوم این بحث را ندارند.
چیدن، انبار و حمل
ظرف آلومینیومی خالی در هم فرو میرود؛ یک کارتن ۵۰۰ عددی جای کمی میگیرد و کرایهٔ حمل کالای حجیم را پایین میآورد. ظرف آلومینیومی پر اما زیر وزن ظرفهای دیگر تاب برمیدارد، در حالی که ظرف PP پر محکم روی هم میایستد. یونولیت خالی حجیم است و انبار زیادی میخواهد.
پسماند و بازیافت
آلومینیوم را میشود بارها ذوب کرد و دوباره ساخت بیآنکه کیفیتش افت کند، و تولید از قراضه حدود ۵ درصد انرژی تولید از سنگ معدن را میخواهد. قراضهٔ آلومینیوم ارزش دارد و جمعکننده دارد. PP در عمل بازیافتپذیر است ولی ظرف چرب غذا کمتر به چرخه برمیگردد. یونولیت تقریباً بازیافت نمیشود؛ اتحادیهٔ اروپا از ژوئیهٔ ۲۰۲۱، به دلیل زباله و آلودگی دریاها، عرضهٔ ظرف غذای یونولیتی را ممنوع کرده است.
قیمت
یونولیت معمولاً ارزانترین است. قیمت ظرف آلومینیومی و پلاستیکی به نرخ مواد اولیه و ارز بستگی دارد و فاصلهشان ثابت نمیماند، پس هر بار دوباره مقایسه کنید؛ آن هم به ازای هر عدد با درب، نه به ازای هر کارتن، چون تعداد در کارتن و همراه بودن درب بین تولیدکنندهها فرق میکند. ظرف ارزانی که در مسیر نشت کند یا غذا را برگرداند، ارزان تمام نمیشود.
کدام غذا در کدام ظرف
- کباب، جوجه، پلو، تهچین، مرغ، لازانیا: آلومینیوم.
- غذای آمادهای که بعداً در فر گرم میشود، و غذای فریزری: آلومینیوم.
- آش، سوپ، حلیم و خورش آبدار با مسیر طولانی: PP با درب کلیکی.
- غذای اداری که در مایکروویو گرم میشود: PP با نشان مایکروویو.
- سالاد، دسر، ماست، میوه: PET یا PP.
- غذای ترشی که ساعتها گرم میماند: ظرف آلومینیومی روکشدار یا PP.
- نذری: برای پلو و خورش آلومینیوم — که در خانه هم میشود در فر گرمش کرد — و برای آش و شلهزرد کاسهٔ PP. اگر یونولیت انتخاب شده، برای غذای خیلی داغ و چرب نه.
بسیاری از رستورانها و کترینگها هر دو را دارند و ظرف را بر اساس غذا انتخاب میکنند، نه بر اساس عادت. همین درست است.
پرسشهای متداول
برای برندسازی کدام ظرف بهتر است؟
روی درب مقوایی ظرف آلومینیومی بهراحتی میشود لوگو چاپ کرد و برچسب زد. چاپ روی خود ظرف پلاستیکی یا آلومینیومی معمولاً سفارش جداگانه با حداقل تیراژ بالاست؛ پیش از تصمیم، حداقل سفارش چاپی را از تولیدکننده بپرسید.
آلومینیوم در بلندمدت ارزانتر است؟
نه لزوماً. ظرف آلومینیومی یکبار مصرف است و هزینهاش با هر سفارش تکرار میشود. آنچه آن را بهصرفه میکند کم شدن غذای برگشتی، امکان گرم کردن در فر و کرایهٔ حمل پایین ظرف خالی است، نه ارزان بودن ذاتی.
ظرف آلومینیومی و پلاستیکی را از کجا عمده بخرم؟
ظرفهای آلومینیومی را در دیفکتوریز در دستهٔ ظروف غذا و بیرونبر پیدا میکنید، با قیمت پلکانی، حداقل سفارش و زمان ارسال تولیدکننده. اگر ظرف پلاستیکی موردنظرتان هنوز در سایت نیست، از تماس با ما بگویید تا سراغ تولیدکنندهاش برویم. نکتههای خرید عمده را در راهنمای خرید عمده ظروف آلومینیومی آوردهایم.
منابع
- IARC — Styrene, Styrene-7,8-oxide, and Quinoline (Monographs vol. 121)
- Directive (EU) 2019/904 on single-use plastics
- BfR — پرسشهای متداول دربارهٔ آلومینیوم در غذا
تصاویر
- تصویر اصلی: غذای نذری در ظرف یونولیتی — عکس از RazSaj، ویکیمدیا کامنز، CC BY-SA 4.0، برشخورده
- تصویر: ظرف آلومینیومی دوخانه — عکس از SKopp، ویکیمدیا کامنز، CC BY-SA 3.0
- تصویر: ظرفهای فویلی مصرفشده — عکس از Fumikas Sagisavas، ویکیمدیا کامنز، CC0